Serwis korzysta z plików Cookies w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. dowiedz się więcej » Nie pokazuj mi więcej tego powiadomienia
18.04.2016

Nowoczesne tunele foliowe

Hasło Ogrodnicze | Anna Wilczyńska
W ostatnich latach zauważa się wyraźne zmiany w technologii uprawy pod osłonami, dotyczące konstrukcji tuneli foliowych. Ze względu na zmienne warunki atmosferyczne budowane obiekty muszą być stabilne, wytrzymałe na śnieg i wiatr. Szerokość nawy powinna ułatwiać wykonywanie prac mechanizacyjnych, a duża kubatura obiektu zapewniać roślinom odpowiednie warunki. Przedstawiciele czterech wybranych firm przekazali mi podstawowe informacje i zalecenia, dotyczące obiektów do uprawy warzyw.
Jak twierdzi Łukasz Kłósek (fot.) z firmy Farmer z Bochni (woj. małopolskie), to nie rodzaj konstrukcji, stosowanych osłon czy sezonowość ich wykorzystania są czynnikiem decydującym o zainteresowaniu klientów danym obiektem foliowym. Najważniejszym kryterium jest profil upraw.

Producenci papryki, ze względu na krótki czas wegetacji tej rośliny, wybierają lekkie tunele foliowe, pojedyncze lub zblokowane, z kolei ogrodnicy uprawiający ogórki lub pomidory – te o mocnej konstrukcji, z wykorzystaniem dobrej izolacji termicznej z użyciem folii pompowanej. Warto pamiętać, że jednym z czynników decydujących o przydatności obiektów do uprawy warzyw jest możliwość ich wietrzenia. W zależności od konstrukcji obiektu foliowego, efektywną wymianę powietrza mogą umożliwić wietrzniki, np. górne dachowe, szczytowe oraz boczne (rolowanie lub opuszczanie osłony). W nowoczesnych obiektach foliowych powszechnie stosowane jest komputerowe sterowanie klimatem, które może być kompatybilne z innymi rozwiązaniami, np. wentylatorami, systemem zamgławiania czy cieniowania. Komputer klimatyczny, w oparciu o dane z czujników stacji pogodowej, umożliwia skoordynowanie wszystkich elementów technicznych w celu zapewnienia optymalnych warunków wzrostu roślin.

Przy wyborze konstrukcji tunelu dużą rolę odgrywa odpowiedni rodzaj materiału pokryciowego. Specjalistyczne folie to nie tylko powłoka chroniąca przed czynnikami atmosferycznymi, ale także materiał funkcyjny umożliwiający stworzenie korzystnych warunków uprawowych. Obecnie producenci folii dla ogrodnictwa bardzo precyzyjnie spełniają wymagania codo rodzaju uprawy, a także warunków geograficznych, w których osłona będzie wykorzystywana. Najważniejszymi parametrami określającymi jej przydatność do odpowiedniego zastosowania są, między innymi: grubość i przepuszczalność promieniowania.

Co ciekawe, już kilkanaście lat temu producenci folii wprowadzili jeszcze jeden, bardzo ważny parametr, znany wszystkim „szklarniowcom” – rozproszenie światła (SUPER CRISTAL). Folie o takich właściwościach są przez nas polecane szczególnie do powłok pneumatycznych, rozpostartych na konstrukcji tunelu, w którym uprawa rozpoczyna się wczesną wiosną i kończy późną jesienią (występują okresowe niedobory światła). Odpowiednie rozproszenie światła ma także szczególne znaczenie w okresie długiego i bardzo słonecznego dnia. Należy też podkreślić, że ważną cechą specjalistycznej folii z efektem dyfuzji jest równomierne oświetlenie roślin, także w ich dolnych partiach – mówił Ł. Kłósek.

Marcin Kościelny (fot.), przedstawiciel firmy Agro-Sur z Rogoźnika (woj. śląskie), do produkcji warzyw proponował lekkie tunele ustawiane pojedynczo albo w blokach kilkunawowych (szerokość nawy 7–12 m). Do uprawy pomidorów lub ogórków polecał standardowe, wysokie tunele o szerokości 9,6 m. Jak przekazał, ogrodnicy coraz częściej poszukują także osłon całorocznych, umożliwiających samodzielną (w gospodarstwie) produkcję rozsady.

Producenci odchodzą od budowy obiektów o konstrukcji drewnianej i zastępują je nowoczesnymi obiektami o stalowej, mocnej konstrukcji. Warto zauważyć, że często są nieświadomi, iż uprawa roślin w takich obiektach wymaga „nowego” doświadczenia i nauki. Niestety, wśród ogrodników jeszcze gdzieniegdzie panuje przekonanie, że mając tunel o niewielkich gabarytach i małej kubaturze, zaoszczędzą np. na ogrzewaniu i docelowo poniosą mniejsze koszty produkcji – nic bardziej mylnego. Zmieniają się trendy oraz technologia uprawy. Odchodzi się już od niskich tuneli, o mało wydajnej wentylacji. Dąży się do optymalizacji uprawy. Należy pamiętać, że duża kubatura ułatwia utrzymanie odpowiedniej temperatury i wilgotności powietrza. Ponadto zapewnia lepsze przystosowanie do regulacji mikroklimatu niż w tradycyjnych tunelach – mówił M. Kościelny. 

W przypadku konstrukcji całorocznych, wentylacja obiektu może odbywać się przez wietrzenie górne (otwieranie wietrzników umieszczonych na całej długości dachu) lub rolowanie czy też opuszczanie folii z boku tunelu. Może to odbywać się ręcznie lub automatycznie. Tunele z podwójną pompowaną folią są przystosowane do najwcześniejszych upraw. Jak informował przedstawiciel firmy Agro-Sur, w ostatnim czasie obserwuje się wzrost zainteresowania produkcją rozsady warzyw, np. pomidora. W takich obiektach bardzo ważne jest precyzyjne sterowanie wietrzeniem, aby w razie nagłego deszczu szybko osłonić i uchronić przed zalaniem rozsadę w wielodoniczkach (w tym przypadku najczęściej stosowanym wietrzeniem jest dwustronne opuszczanie folii od góry ściany wykonanej z podwójnej pompowanej folii). 

Do okrycia konstrukcji stalowych stosuje się specjalistyczną folię ogrodniczą o wysokiej wytrzymałości na uszkodzenia mechaniczne. Jest ona bardziej odporna na przebicie, rozerwanie i inne uszkodzenia, np. te spowodowane przez wiatr, w porównaniu ze standardowymi foliami ogrodniczymi. Właściwości termiczne (dodatek EVA, ang. ethylene vinyl acetate) zmniejszają straty ciepła, powodując odbicie promieniowania podczerwonego z wewnętrznej osłony z powrotem do obiektu. Obecnie standardem staje się wyposażenie folii w efekt antykurzowy czy antymgłowy. Ważnym parametrem, który wpływa na polepszenie warunków uprawowych, jest także rozproszenie światła. Dzięki temu światło jest równomiernie dostarczane do niższych partii roślin oraz zmniejsza się cieniowanie uprawy, przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnych skutków wywołanych przez nadmierne promieniowanie słoneczne, skierowane bezpośrednio na rośliny. W praktyce stosuje się folie o grubości 150 μm lub200 μm.

Oleg Jakowyszczuk (fot.), reprezentujący firmę Imago (spółka-córka Geo Polska) z Imielina (woj. śląskie), poinformował, że wysokie tunele foliowe używane w produkcji ogrodniczej umożliwiają stworzenie specyficznego klimatu, gwarantującego uprawę roślin, które w środowisku naturalnym bez osłaniania nie byłyby w stanie wydać plonu. Zabezpieczają rośliny przed zbyt niską temperaturą, wiatrem, gradem, deszczem. Do uprawy warzyw mogą być stosowane wysokie, wolno stojące obiekty (o szerokości 7–11 m) lub nowoczesne zblokowane (szerokość pojedynczej nawy 7–10 m).

Niezależnie od rodzaju tunelu, konstrukcja charakteryzuje się wysoką wytrzymałością. Przenikające przez osłonę promienie słoneczne przyczyniają się do gwałtownego wzrostu temperatury wewnątrz obiektu. Nadmiar ciepła powoduje natomiast powstanie niekorzystnych warunków termicznych dla uprawianych roślin. Stąd konieczna jest wentylacja. Przykładowo, wentylacja w obiektach zblokowanych może odbywać się za pomocą systemu rolowania folii z dołu do góry na ścianach bocznych i szczytowych. We wszystkich obiektach montujemy także górny wietrznik kalenicowy (pojedynczy lub podwójny). Z kolei w specjalistycznych tunelach możemy zastosować rolowany dach (5, 6 naw jednocześnie). W tym rozwiązaniu otwiera się 100% powierzchni dachu, co np. przy opóźnieniu sprzedaży rozsad zapewnia warunki zbliżone do panujących na zewnątrz. W przypadku małej kubatury obiektu, warte uwagi jest zastosowanie wentylatorów mieszających, dzięki którym będzie można wspomóc wietrzenie. Zamontowany w górnej części tunelu wentylator wspomoże równomierne utrzymanie  temperatury oraz wilgotności w obiekcie uprawowym poprzez mieszanie ciepłego powietrza gromadzącego się w tunelu z zimnym, zasysanym z zewnątrz – mówił O. Jakowyszczuk.
 
Wybór konstrukcji w uprawach ogrodniczych to jedno, a drugie to decyzja dotycząca folii do jej pokrycia. Rozwój technologii w dziedzinie polimerów daje możliwość „konkurowania” ze szklanym materiałem osłonowym. Producenci specjalistycznej folii ogrodniczej stawiają coraz wyżej poprzeczkę i zwracają uwagę na bardzo szeroki wachlarz parametrów. Zdaniem O. Jakowyszczuka, obecne osłony charakteryzują się m.in. wysoką przepuszczalnością promieniowania UV, zwiększoną transparentnością.

W przypadku upraw prowadzonych w okresach niedoboru promieniowania słonecznego, godny uwagi jest wybór folii o zwiększonej przepuszczalności i odpowiednim rozproszeniu światła, dostosowanym do warunków klimatycznych dla danej szerokości geograficznej. Standardem są już materiały osłonowe z powłoką np. anti-dust – zmniejszającą przyleganie pyłów oraz zanieczyszczeń powierzchniowych. Powszechnie stosowana jest także powłoka antykondensacyjna.

Nowe możliwości daje natomiast technologia produkcji 7-warstwowej folii ogrodniczej. Możemy tutaj mówić o dwóch zjawiskach: wzmocnieniu i ulepszeniu znanych już wcześniej efektów folii (np. antykondensacyjny, antymgłowy) oraz o zupełnie nowych właściwościach (np. folia delaminacyjna, nieprzepuszczająca gazów). Dzięki tej innowacji branża ogrodnicza otrzymuje kolejne narzędzie, które poprzez bardziej precyzyjne dopasowanie do typu i strategii uprawy, warunków geograficznych czy zastosowanej konstrukcji, może efektywniej wspomagać produkcję – mówił O. Jakowyszczuk.
 
Jak przekazał Marek Jamry (fot.) z firmy Haygrove Poland z Kępna (woj. wielkopolskie), koncepcja nowoczesnych, wysokich tuneli opiera się na stalowej, skręcanej konstrukcji. Duża kubatura zapewnia odpowiedni klimat dla wzrostu roślin i minimalizuje wahania temperatury powietrza. Do produkcji warzyw (np. papryki) najczęściej wykorzystywane są tunele zblokowane, wielonawowe o średnicy rur 40 mm. Szerokie, rolowane bramy wykonane ze zbrojonej folii pozwalają na swobodny wjazd ciągnikiem, a duża kubatura – wykonanie prac mechanizacyjnych bez uszkodzenia obiektu.

Ciekawą propozycją dla producentów ogórków i pomidorów, którą proponuje firma Haygrove, są tunele z pompowaną podwójną folią, o wzmocnionej konstrukcji w stylu gotyckim, z zastosowaniem rur o średnicy 50 mm lub60 mm oraz z bramami przesuwnymi, wykonanymi z poliwęglanu. Folia może być z powodzeniem rozpostarta przez cały rok, ponieważ konstrukcja jest odpowiednio wzmocniona, żeby wytrzymać napory wiatru czy śniegu.

Nowoczesne obiekty foliowe wymagają odpowiedniego wietrzenia. W tunelach o długości do 40 m specjalista z firmy Haygrove zalecał stosowanie wietrzników szczytowych, z kolei w dłuższych– wietrzenie górne, poprzez seryjne otwieranie dachu. Poza otwieraniem bram tuneli, ważna jest możliwość wietrzenia bocznego, czyli podwinięcia do góry folii ścian. Jest to istotne zwłaszcza w przypadku tuneli o długości 100 m i więcej. Wówczas nie dochodzi do nadmiernego wzrostu temperatury w obiekcie. Zastosowanie w tunelach foliowych podwójnej folii, tzw. poduszki powietrznej, o grubości do ok. 30 cm powoduje ograniczenie strat ciepła, uzyskanie oszczędności energetycznej, zmniejszenie wahań temperatury powietrza, a tym samym zapewnia optymalne warunki dla uprawianych roślin. 

Spośród wielu parametrów folii jednym z najważniejszych wciąż pozostaje wytrzymałość mechaniczna tego materiału i na jej ulepszaniu skupiają się producenci osłon polietylenowych. Tunele są przykrywane specjalistyczną folią ogrodniczą THB Luminance, której właściwości zapewniają dogodne warunki dla uprawy warzyw: zdecydowanie poprawiają wzrost oraz zwiększają plonowanie dzięki obniżeniu temperatury wewnątrz i lepszemu doświetleniu roślin. Ponadto folia ta wyróżnia się dużą wytrzymałością na uszkodzenia mechaniczne. Z kolei do upraw wczesnych rekomendowana jest folia o wysokiej przepuszczalności światła.
 
Tekst i zdjęcia: Anna Wilczyńska

Artykuł pochodzi z numeru 3/2016 miesięcznika „Hasło Ogrodnicze”

Komentarze

(0 komentarz(y))
Dodaj komentarz

Dodaj komentarz

Zgłoś nadużycie

Dziękujemy za wysłanie zgłoszenia

Zamknij
created by openform
Ogrodinfo.pl to portal ogrodniczy dla każdego producenta owoców, warzyw i roślin ozdobnych. Plantatorzy znajdą tu wskazówki na temat uprawy, nawożenia i ochrony roślin oraz ogólne informacje z zakresu ogrodnictwa. Ogrodinfo.pl to również portal sadowniczy oraz serwis informacyjny dla właścicieli szkółek i upraw pod osłonami; to sadownictwo, warzywnictwo i kwiaciarstwo bez tajemnic.

Polityka prywatności