PRZECHOWYWANIE NIEUKORZENIONYCH SADZONEK

W jakim celu?

Wiele gatunków ozdobnych krzewów liściastych i iglastych rozmnaża się z sadzonek zdrewniałych lub półzdrewniałych, które pozyskuje się z roślin matecznych w okresie spoczynku. Najczęś­ciej ścina się sadzonki jesienią po zakończeniu wzros-tu roślin lub wiosną przed rozwojem pąków. Te pory roku to równocześnie okres wzmożonych prac w szkółkach. W związku z tym cenna jest możliwość przesunięcia prac związanych z przygotowywaniem sadzonek na miesiące zimowe i sadzonkowanie tego materiału wiosną w dogodnym terminie (chodzi także o uniknięcie sytuacji, gdy nie można pozyskać sadzonek ze względu na brak roślin w mateczniku lub złą pogodę — pokrywę śneżną albo mróz). Wiąże się to jednak z koniecznością przechowania sadzonek. Jedną z metod jest umieszczenie ich w chłodni.

Ogólnie uważa się, że temperatura przechowywania nieukorzenionych sadzonek powinna wynosić od –2⁰C do +2⁰C. Sadzonki umieszcza się zwykle w opakowaniach foliowych, co zabezpiecza je przed wysychaniem. Prawidłowo dobrane warunki w chłodni pozwalają na uzyskanie sadzonek, które będą się dobrze ukorzeniać nawet po kilku miesiącach przechowywania. Należy jednak pamiętać, że — w zależności od gatunku, a czasem nawet odmiany — zdolność roślin do wytwarzania korzeni obniża się w miarę wydłużania się okresu przechowywania.

Przygotowanie i przechowywanie

W Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach przeprowadzono doświadczenia dotyczące przechowywania w chłodni nieukorzenionych sadzonek trzech gatunków roślin ozdobnych. Zdrewniałe sadzonki forsycji pośredniej (Forsythia x intermedia), pęcherznicy kalinolistnej (Physocarpus opulifolius) oraz półzdrewniałe sadzonki cisa pospolitego (Taxus baccata) pobierano z roślin matecznych w dwóch terminach — w listopadzie oraz w grudniu. Sadzonki zdrewniałe większości gatunków, z wyjątkiem wrażliwych na mróz, można ścinać przez cały okres spoczynku roślin, czyli od jesieni do wczesnej wiosny. Nie można tego jednak robić w czasie silnego mrozu.

Przycięte i gotowe do sadzenia fragmenty roś­lin pakowano w worki foliowe i ustawiano pionowo (zachowując biegunowość) w plastikowych skrzynkach. Tak opakowany materiał przechowywano w chłodni w temperaturze +2⁰C oraz –2⁰C. Sadzonki wyjmowano z chłodni wiosną — w marcu i w kwietniu. Bezpośrednio po przechowaniu ich jakość była wysoka — nie obserwowano uszkodzeń ani porażenia przez patogeny, niezależnie od temperatury, w jakiej przebywały rośliny. Po 5 miesiącach przechowywania największe straty świeżej masy wystąpiły u sadzonek cisa, charakteryzujących się największą powierzchnią parowania. Traciły one około 8% swojej początkowej masy. W przypadku zdrewniałych sadzonek pęcherznicy i forsycji straty świeżej masy nie przekraczały 4,5%.

Ukorzenianie po przechowaniu

Wiosną, po wyjęciu z chłodni, przechowywane sadzonki wszystkich trzech krzewów sadzono w celu sprawdzenia ich zdolności do ukorzeniania się oraz jakości uzyskiwanych z nich roślin. Sadzonki forsycji i pęcherznicy sadzono bezpośrednio do gruntu i, w miarę potrzeby podlewano (fot. 1). Sadzonki cisa ukorzeniano w szklarni, w plastikowych skrzynkach (fot. 2) wypełnionych standardowym podłożem do ukorzeniania roślin iglastych (mieszaniną gruboziarnistego piasku z torfem wysokim). Wysoką wilgotność powietrza zapewniano dodatkowo okrywając skrzynki folią. Jako kontroli używano sadzonek pobranych z roślin matecznych wiosną.

Fot. 1. Sadzonki forsycji i pęcherznicy (po prawej) ukorzeniające się w gruncie

Fot. 2. Sadzonki cisa ukorzeniane w szklarni

Jesienią oceniano otrzymane z sadzonek rośliny — ich system korzeniowy oraz część nadziemną. Procent ukorzenienia sadzonek wszystkich badanych gatunków był zadowalający. Najlepiej ukorzeniły się zdrewniałe sadzonki forsycji pośredniej. W przypadku tego gatunku, zarówno sadzonki ścinane z roślin matecznych wiosną, jak i przechowywane w chłodni (w obu zakresach temperatury), ukorzeniały się w ponad 90%. Otrzymane z nich rośliny miały dobrze rozwinięty system korzeniowy oraz część nadziemną (fot. 3a). Rośliny dobrej jakości uzyskano także z przechowywanych w chłodni sadzonek pęcherznicy kalinolistnej, jednak procent ukorzenienia u sadzonek przechowywanych (zarówno w temperaturze +2⁰C, jak i –2⁰C) był u tego gatunku znacznie niższy (53–65%), w porównaniu z sadzonkami ściętymi wiosną (ukorzeniły się w 92%).

Sadzonki cisa oceniano w lis-topadzie, po 7 i 8 miesiącach ukorzeniania. Przechowywane w chłodni także wykształciły dobrze rozwinięty system korzeniowy (fot. 3b), a odsetek ukorzenionych roślin był duży (71–100%).

a)
b)
Fot. 3. Rośliny otrzymane z sadzonek przechowywanych w chłodni: a — forsycji, b — cisa

Rezultaty doświadczeń wskazują, że opisana metoda przechowywania w chłodni może być korzystna w przypadku nieukorzenionych zdrewniałych sadzonek forsycji oraz półzdrewniałych sadzonek cisa. Przeznaczone do przechowywania sadzonki, ścięte w odpowiednim terminie, a także przy właściwej pogodzie, powinny być dobrej jakości i pochodzić z roślin matecznych utrzymywanych w dobrej kondycji, zdrowych oraz dobrze odżywionych. W trakcie przechowywania sadzonkom należy zapewnić właściwą temperaturę oraz wysoką wilgotność powietrza. W ten sposób można je przetrzymać przez 4–5 miesięcy, bez większego szkodliwego wpływu na późniejsze ukorzenianie oraz wzrost.