warzywa

Ostatnie kilka lat minęło pod znakiem niepokojących zmian klimatycznych, które dotknęły również Sandomierszczyznę. Stopniowo zanikają charakterystyczne niegdyś okresy przejściowe między porami roku. Często obserwujemy drastyczne — z dnia na dzień — zmiany warunków atmosferycznych. Jest to zjawisko niezwykle niekorzystne dla wszystkich organizmów żywych, również i roślin. Naturalne mechanizmy obronne często nie wystarczają, zwłaszcza w przypadku roślin uprawnych, dużo wrażliwszych od dziko rosnących, np. chwastów. Musimy więc wspomagać uprawiane rośliny poprzez różne działania profilaktyczne.

W poprzedniej części artykułu (HO 12/2006) zawarte są informacje m.in. na temat produkcji warzyw kapustnych w Polsce, Rosji i na Ukrainie oraz dotyczące obserwowanych w Europie trendów w produkcji warzyw. Druga część poświęcona jest głównie zagadnieniom związanym z ochroną i uprawą kapusty, jakie omawiano podczas międzynarodowej konferencji zorganizowanej 2–5 października 2006 r. we Wrocławiu, Sokolnikach i Kaliszu przez firmę Nickerson Zwaan.

Na Dzień Otwarty poświęcony uprawie porów połączony z prezentacją ich odmian 4 listopada ubiegłego roku firmy Syngenta Seeds i Yara Poland zaprosiły producentów oraz przetwórców z południowo-wschodniej Polski. Kolekcję odmian przygotowano w gospodarstwie Doroty i Marka Wiśniewskich w miejscowości Steniatyn koło Łaszczowa. W trakcie spotkania przeprowadzono pokaz mechanicznego zbioru porów oraz pracy maszyn usprawniających kolejne etapy przygotowania tych warzyw do sprzedaży.

W minionym okresie wegetacji największym utrudnieniem w uprawie warzyw korzeniowych był niedostatek opadów oraz wysoka temperatura powietrza i gleby. To spowodowało znaczny niedobór wody w glebie i, jeżeli uprawy nie były deszczowane, wiązało się ze znacznym spadkiem plonu i pogorszeniem jego wyrównania. Do tego dołączyły problemy z licznym występowaniem szkodników oraz chorobami fizjologicznymi i infekcyjnymi.

Miniony sezon nie sprzyjał uprawie pomidorów polowych. Po długotrwałej suszy panującej od połowy czerwca intensywne deszcze rozpoczęły się pod koniec lipca, co negatywnie wpłynęło na zdrowotność upraw i na jakość surowca dla przetwórstwa.

W Polsce kapustę pekińską uprawia się od wiosny do jesieni, ale najkorzystniejsze warunki termiczne dla jej wzrostu i rozwoju panują w czasie produkcji na zbiór jesienny. Właśnie w tym okresie otrzymuje się najwyższy i najlepszej jakości plon, którego znaczną część przeznacza się do przechowania.

Przystąpienie Polski do UE pozwoliło ogrodnikom nie tylko skorzystać z różnych programów pomocowych (SAPARD, SPO), ale także otworzyło drogę dla swobodnego eksportu polskich warzyw i owoców do krajów Wspólnoty. Oprócz znanych i powszechnie uprawianych u nas gatunków, z takim przeznaczeniem można uprawiać warzywa jeszcze mało popularne wśród polskich konsumentów, które są już rozpowszechnione w innych krajach. Przykładem jest chociażby cukinia, zbierana już wówczas, gdy owoce osiągają długość 20–30 cm.

Podstawowymi czynnikami wpływającymi na przechowanie się warzyw są: temperatura, wilgotność i skład gazowy atmosfery oraz higiena przechowywania.

Warzywa w kuchni chińskiej odgrywają rolę nadrzędną. W czasie wielu posiłków w Chinach nie jada się mięsa ani nawet ryżu, zawsze natomiast podawane są warzywa. Warzywnictwo odgrywa więc dużą rolę w tym kraju. W roku 2003 warzywa uprawiano tam na 20,3 mln ha, co stanowiło prawie 13% całkowitej powierzchni upraw roślinnych. W sumie wyprodukowano łącznie 610 mln ton warzyw. Produkcja na tym poziomie w pełni zaspokaja potrzeby krajowe oraz umożliwia eksport (głównie przez Hongkong) do krajów Azji, Europy, Ameryki Północnej oraz Australii.

Jakość warzyw przeznaczonych do przechowania zależy od wielu czynników agrotechnicznych, między innymi od terminu i sposobu zbioru. Pozbiorcze traktowanie warzyw oraz zapewnienie odpowiednich warunków przechowania mają na celu ograniczenie tempa zmian biochemicznych, fizjologicznych i fizycznych będących bezpośrednią przyczyną obniżenia jakości i strat powstających w czasie przechowywania.