Ocena sytuacji na hurtowym rynku owoców i warzyw jest trudna ze względu na duże zróżnicowanie cen w poszczególnych segmentach rynku oraz znaczną rozpiętość notowań regionalnych w kraju. Ponadpięcioletnie badania prowadzone na Wielkopolskiej Giełdzie Rolno-Ogrodniczej w Poznaniu potwierdzają, że na przełomie 29. i 30. tygodnia każdego roku (druga połowa lipca) rozpoczyna się stopniowe zmniejszanie się wahań cen na hurtowym rynku warzyw, które wyraźnie tanieją. Tegoroczny poziom cen warzyw w analizowanym okresie znacznie odbiegał od ubiegłorocznego i ogólnie był wyższy, co należy ocenić pozytywnie.
| Warzywa | ||
Zdecydowanie wyższe ceny (tab. 1), uzyskiwali dostawcy wczesnej kapusty białej — 217% (za 100% przyjęto notowania z roku ubiegłego, z uwzględnieniem 8% inflacji) , wczesnych buraków ćwikłowych — 200%, kalafiorów — 194%, wczesnej cebuli — 141% oraz kalarepy — 138%. Wyższy od ubiegłorocznego był poziom cen wczesnych porów — 127% i selerów — 125%, szczypiorku — 122%, wczesnej włoszczyzny — 115%, ogórków do kwaszenia —115% i boczniaków — 121%.
Zbliżone do ubiegłorocznych były ceny wczesnej marchwi, ziemniaków, cukinii, fasoli szparagowej, brokułów oraz pieczarek. Tańsze były krajowe pomidory i ogórki szklarniowe, sałata oraz papryka,. Szczególnie niski poziom, w granicach 53–56% ubiegłorocznych, osiągnęły w tym roku ceny bobu i pietruszki korzeniowej. Ogólnie ceny ciepłolubnych warzyw szklarniowych były w pierwszej połowie lipca niższe niż w podobnym okresie roku ubiegłego, a ceny warzyw z upraw polowych (z nielicznymi wyjątkami) — wyższe, na co wpłynął przebieg pogody. Niskie ceny krajowych ogórków i pomidorów szklarniowych wcześniej niż w innych latach wyeliminowały z rynku pochodzące z importu. Występujące na przemian upały i ulewne deszcze spowodowały zmniejszenie wielkości i obniżenie jakości wczesnej kapusty białej, kalafiorów i brokułów, co w konsekwencji zwiększyło wahania cen i podwyższyło górną granicę notowań tych warzyw właściwych dla produktów lepszych jakościowo. Występująca w dwóch ostatnich latach duża różnica pomiędzy lipcowymi cenami wczesnej kapusty białej jest w znacznym stopniu konsekwencją załamania cen tego warzywa w roku ubiegłym. Jeśli weźmie się pod uwagę cały tegoroczny okres dostaw, okaże się, że przeciętna cena — 1,79 zł za główkę — jest o 77% wyższa od średnich notowań z roku ubiegłego. Z kolei niższe (w stosunku do lipca roku ubiegłego) ceny ogórków i pomidorów szklarniowych nie odzwierciedlają w pełni sytuacji cenowej w całym okresie dostaw, który — podobnie jak w przypadku wczesnej białej kapusty — był dłuższy niż w 1998 roku o tydzień w przypadku ogórków i dwa tygodnie w przypadku pomidorów, ze względu na wcześniejsze rozpoczęcie dostaw. Średnia hurtowa cena ogórków długich w okresie od 8. do 29. tygodnia 1999 roku wynosiła 3,93 zł/kg i była o 15,25% wyższa niż w roku ubiegłym. Pomidory szklarniowe od 13. do 29. tygodnia br. średnio kosztowały podobnie, jak w roku ubiegłym, to znaczy 5,59 zł/kg (1998 r. — 5,57 zł/kg), przy znacznie mniejszym zróżnicowaniu cen w poszczególnych tygodniach. Takie notowania mogą budzić duży niepokój. Wszystko jednak wskazuje na to, że ze względu na przewidywane ograniczenie podaży pomidorów z ogródków działkowych i z małych plantacji (spowodowane niekorzystnym przebiegiem pogody), jej przewaga nad popytem będzie mniejsza niż przed rokiem, a średnie roczne ceny wyższe. W przypadku wczesnych ziemniaków różnica w notowaniach lipcowych (110%) jest zbliżona do średnich w całym okresie dostaw. Przeciętna cena w okresie między 21. i 29. tygodniem 1999 roku wynosiła 1,66 zł/kg i była o 11% wyższa niż przed rokiem (1,49 zł/kg ). Znacznie droższe niż w 1998 roku były wczesne ziemniaki w pierwszych trzech tygodniach tegorocznej podaży (tj. od 21. do 23. tygodnia). Średnia cena w tym okresie wynosiła 3,86 zł/kg i była wyższa o 22% niż w 1988 r. Wskazuje to na znaczną opłacalność zabiegów przyspieszających zbiór. | ||
| Owoce | ||
Ze względu na mniejszą podaż, tegoroczne hurtowe ceny owoców były bardzo korzystne dla dostawców wczesnych odmian jabłek, moreli i śliwek (tab. 2). Nieco wyższe niż w podobnym okresie roku ubiegłego ceny uzyskiwali dostawcy wiśni i czerwonej porzeczki. Powodów do narzekań nie mieli producenci czarnej porzeczki — w przeciwieństwie do roku ubiegłego, który charakteryzował się dużą zmiennością notowań hurtowych — tegoroczne były stosunkowo wysokie i bardzo stabilne w całym okresie zbiorów. Można szacować, że cena tych owoców — średnia cena z całego okresu zbiorów — będzie, podobnie jak w połowie lipca, o około jedną trzecią wyższa. Wpłynęła na to mniejsza niż w roku ubiegłym podaż, wyższa jakość oraz duży popyt ze strony przetwórców i związany z tym stosunkowo wysoki poziom cen skupu (2,80–3,20 zł/kg) w rejonie działania WGRO SA.
Duże trudności ze zbytem, ze względu na wysoką podaż, mieli dostawcy malin. Zjawisko to szczególnie się nasiliło pod koniec zbiorów i spowodowało, że owoce te gwałtownie potaniały w pierwszych tygodniach lipca. W poszczególnych regionach kraju hurtowe ceny malin były bardzo zróżnicowane i wszystko wskazuje, że ich średni poziom w całym tegorocznym okresie zbiorów będzie niższy niż w roku ubiegłym. Sezon zbioru truskawek w tym roku był nieco dłuższy niż w 1988 r., a średnia cena w okresie między 23. i 29. tygodniem wyniosła 3,70 zł/kg — była niższa o około 15% niż przed rokiem (4,35 zł/kg) i wykazywała znacznie mniejsze wahania. Intensywne deszcze zmniejszyły dobrze zapowiadające się plony truskawek oraz znacznie pogorszyły jakość owoców w drugiej połowie zbiorów (co znalazło odzwierciedlenie w cenach). Na tegoroczne hurtowe notowania truskawek bardzo duży wpływ miały ceny skupu w zakładach przetwórczych utrzymujące się na poziomie 2,00–2,50 zł/kg. Szerszego omówienia wymagają ceny czereśni i brzoskwiń. Wszystko wskazuje na to, że pomimo niższego niż przed rokiem poziomu cen w połowie lipca 1999 r., średnie tegoroczne notowania tych owoców będą znacznie wyższe, a występujące różnice są efektem wcześniejszego rozpoczęcia zbiorów w bieżącym sezonie. Krajowe brzoskwinie w pierwszych pięciu tygodniach podaży były średnio o ponad 44% droższe niż rok wcześniej. Podobnie czereśnie, których przeciętna cena z całego ubiegłorocznego okresu zbiorów wynosiła 3,96 zł/kg i była niższa od średniej ze zbiorów do końca 29. tygodnia br. (4,52 zł/kg ) o ponad 14%, a w 30. tygodniu osiągnęła już poziom 7,50 zł/kg, co wskazuje na znaczne podwyższenie średniej całorocznej. Niezmiennie wysokie ceny, ze względu na duże zainteresowanie rynku, uzyskiwać będą dostawcy borówki amerykańskiej. Wielkopolska Giełda Rolno-Ogrodnicza SA, Dział Marketingu | ||
