Kluczowe parametry nawozów odkwaszających

Bardzo ważnym parametrem nawozu wapniowego jest jego aktywność rozumiana jako zdolność zawartych w nawozie związków wapnia do wchodzenia w reakcje chemiczne w glebie pod wpływem wody.  W przypadku nawozów wapniowych wybór konkretnego produktu ma podstawowe znaczenie dla końcowego efektu, którym jest zmiana pH gleby.
Porównanie zawartości tlenku wapnia w nawozie nie jest wystarczającym kryterium do oceny jego jakości. Zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu producent ma obowiązek podawania zawartości związków odkwaszających w produkcie po przeliczeniu na CaO oraz klasy wapna. 
 
Reaktywność nawozu
Bardzo ważnym parametrem nawozu wapniowego jest jego aktywność rozumiana jako zdolność zawartych w nawozie związków wapnia do wchodzenia w reakcje chemiczne w glebie pod wpływem wody. Najczęściej wyraża się ją w procentowym stosunku do aktywności świeżego węglanu wapnia, którą przyjęto za 100 i podaje w procentach. Może się okazać, ze nawóz zawierający w przeliczeniu więcej CaO jest mniej skuteczny od innego produktu, o mniejszej zawartości CaO, ale o większej aktywności chemicznej. 
 
Nawozy zawierające węglan wapnia  (CaCO3) charakteryzują się znacznie  większym zróżnicowaniem reaktywności,  a tym samym skuteczności działania.  Wynika to z charakteru samego  związku wapnia (forma węglanowa  jest trudno rozpuszczalna w wodzie)  oraz budowy kryształów jakie tworzy  CaCO3. 
 
Im skała węglanowa jest  starsza, tym bardziej jest skrystalizowany  zawarty w niej węglan, a tym  samym mniej reaktywny. Generalnie  im starsze pokłady węglanu, tym są  mocniej wykrystalizowane i twardsze,  a w konsekwencji ich aktywność jest  mniejsza. Nawozy zawierające  węglan magnezu – chociaż cechują się  wysoką siłą zobojętniającą – to zazwyczaj  mają niską aktywność chemiczną.  Decyduje to o bardzo powolnym działaniu  odkwaszającym. W konsekwencji  ich duża siła zobojętniająca ujawni się  w stosunkowo długim okresie czasu.  Widoczna zmiana pH nastąpi po pierwszym  a nawet drugim roku po zastosowaniu.  Zupełnie inna będzie reakcja  gleby po stosowaniu wapieni miękkich  typu kredowego. Efekt odkwaszający  będzie szybki dzięki wysokiej aktywności  chemicznej często wynoszącej  80–100%. Dlatego po ich zastosowaniu  skutki odkwaszania następują już  w pierwszym roku. 
 
Rozdrobnienie a reaktywność  
Kolejnym parametrem jakościowym  jest stopień rozdrobnienia skały. Im jest ona drobniej zmielona, tym  większa jest powierzchnia kontaktu  cząstek nawozu z glebą, a tym samym  szybsze i bardziej efektywne działanie.  Należy jednak pamiętać, że nawet  bardzo drobno zmielone twarde wapienie  i dolomity charakteryzują się  relatywnie niską reaktywnością, ale  dzięki temu wolniej i dłużej działają.  Ich działanie jest rozłożone w czasie  i może się uwidocznić 1–2 lat po zastosowaniu  nawozu. Można je polecać  do stosowania zapobiegawczego,  a nie interwencyjnego. 
 
Ważną cechą jakościową produktu  jest zawartość wody, która może  się zawierać w przedziale od kilku  do kilkudziesięciu procent. W dobrej  jakości nawozach wapniowych  zawartość wody powinna być niższa  niż 8%. 
 
Zalety produktów granulowanych  
Ostatnio na rynku coraz powszechniej  oferowane są nawozy wapniowe  granulowane. Ich bezsprzeczną zaletą  jest łatwość stosowania, ponieważ  można je wysiewać standardowymi  rozsiewaczami do nawozów. Do form  pylistych trzeba stosować specjalne  maszyny, które nie są tak powszechne.  Najlepszym  okresem na wapnowanie  jest późne lato i jesień, kiedy na  polu wykonywane są orki, którymi  wymieszamy nawóz z glebą oraz  zima, gdy jest duża wilgotność i nie  ma roślin na polu. 
 
Certyfikaty aktualne  
Niezależnie od pochodzenia nawozu  wapniowego przed zakupem  powinno się uzyskać od dostawcy  certyfikat, że wapno spełnia normy  ustawowe. Takie badania wykonują  stacje chemiczno-rolnicze oraz IUNG-PIB. Badania muszą być aktualne,  a nie sprzed kilku lat, jak ma to często  miejsce. Tytułem podsumowania  można stwierdzić, że należy zapytać  dostawcę także o reaktywność wapna,  ponieważ ustawa nie nakłada na producenta  obowiązku podawania takiej  informacji. Ze względu na kluczowe  znaczenie tego parametru dla skuteczności  działania danego nawozu przed  jego zakupem warto dysponować taką  informacją.

Wapnowanie poprawia strukturę gleby, przyczynia się do lepszej akumulacji próchnicy, zwiększa przyswajalność azotu, potasu i fosforu; fot. M. Bartczak

 
Dr inż. Piotr Chohura, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
 
Pełna wersja powyższego artykułu jest zamieszczona w nr 10/2014 miesięcznika „Warzywa”

1 KOMENTARZ

  1. Doktorze nie pisz jak się nie znasz! Węglan wapnia nie reaguje z wodą. Nie ma końcowego efektu wapnowania Efekty wapnowania są widoczne nawet po 15 latach a pH gleby zmienia się dynamicznie po każdym deszczu, w czasie wzrostu roślin czy po większej zmianie temperatury gleby. Co to jest świeży węglan wapnia – nawozy produkowane są poprzez zmielenie skał one powstały wiele wieków temu. Orką się nie miesza tylko przykrywa nawóz.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz treść komentarza
Wpisz swoje imię