Rośliny oczyszczające powietrze

Ćmówka, falenopsis fot. Piotr Czuchaj
Ćmówka, falenopsis fot. Piotr Czuchaj
W ostatnich kilkunastu latach bardzo dużo słyszy się o zanieczyszczeniu powietrza i związanych z nim zagrożeniach. Patrząc na doniesienia naukowe problem ten nie jest nowy. Już w latach 80. ubiegłego stulecia zaczęto zwracać uwagę na to, co zawiera powietrze – nie tylko to na zewnątrz, ale i w pomieszczeniach. Wraz z pojawieniem się klimatyzowanych i szczelnych budynków więcej uwagi poświęcono naszemu samopoczuciu i jakości warunków, w których przebywamy.

Na zanieczyszczenie powietrza mają wpływ nie tylko substancje lotne wytwarzane na zewnątrz, ale przede wszystkim gazy wydzielane przez różne materiały w gospodarstwach domowych oraz biurach, m.in. elementy prefabrykowane, środki czystości, odświeżacze powietrza, wykładziny, farby, tapety, kleje, sprzęt grający, komputery.

Jako pierwsi na jakość powietrza zwrócili uwagę naukowcy z Amerykańskiej Agencji Kosmicznej NASA, którzy badali sposoby oczyszczania i uzdatniania powietrza w szczelnie zamkniętych wnętrzach. Do badań wytypowali 50 gatunków roślin doniczkowych, uwzględniając ich skuteczność usuwania substancji chemicznych z powietrza, intensywność transpiracji oraz łatwość pielęgnacji. Spośród ujętych w doświadczeniu roślin wytypowali oni 12, które poprawiają właściwości fizyko-chemiczne we wnętrzach, nawilżają powietrze, oczyszczają je z różnych substancji lotnych i kurzu. Od tamtego czasu ukazało się jednak wiele innych publikacji udowadniających skuteczność wybranych gatunków roślin doniczkowych w oczyszczaniu powietrza z zanieczyszczeń.

Dowiedziono ponadto, że obecność żywych roślin doniczkowych korzystnie wpływa na samopoczucie oraz zdrowie człowieka. Ustawione w szkolnych klasach zmniejszały występowanie bólów głowy, chorób gardła i kaszlu, obniżały ciśnienie krwi i puls, zmniejszały suchość skóry, poprawiały samopoczucie uczniów i nauczycieli oraz zwiększały ich zdolność koncentracji i wydajność pracy.

Rośliny mają zdolność zmiany szkodliwych substancji na inne związki, które mogą być dla nich źródłem energii. Trafiają one do komórek razem z powietrzem dzięki aparatom szparkowym. Im większa jest powierzchnia liścia, tym więcej jest na nim aparatów szparkowych, a tym samym intensywniejsza jest wymiana gazowa.

Rośliny, które w naturze rosną w suchym klimacie, mają mniej aparatów szparkowych i nie będą wychwytywać szkodliwych substancji w takim zakresie, jak te pochodzące z wilgotnych i półcienistych stanowisk. Za oczyszczanie powietrza odpowiadają w dużej mierze układ korzeniowy roślin i mikroorganizmy żyjące w glebie. Na korzeniach i wokół nich rozwijają się mikroorganizmy, które potrafią rozkładać złożone struktury organiczne. Liście roślin pochłaniają lotne substancje organiczne, spożytkowując je lub przekazując do korzeni, gdzie stają się pożywieniem dla mikroorganizmów. Innym sposobem przekazywania zanieczyszczeń drobnoustrojom glebowym jest ruch powietrza wywołany przez transpirację. Podczas tego procesu liście wydzielają parę wodną do atmosfery. W miarę transportu wody od korzeni do liści, powietrze przemieszcza się w dół do podłoża wokół korzeni, przenosząc cząsteczki zanieczyszczające powietrze do strefy korzeniowej.

Wśród gatunków najskuteczniej oczyszczających powietrze z zanieczyszczeń, a jednocześnie łatwych w pielęgnacji i nadających się do każdego mieszkania, pomieszczenia biurowego czy szkolnego znajdują się:

1. Aspidistra wyniosła (Aspidistra elatior)

Aspidistra wyniosła
Aspidistra wyniosła fot. Wojciech Górka

2. Bluszcz pospolity (Hedera helix)

Bluszcz pospolity fot. Piotr Czuchaj
Bluszcz pospolity fot. Piotr Czuchaj

3. Chryzantema ogrodowa, złocień ogrodowy (Chrysanthemum x grandiflorum, syn. Chrysanthemum indicum, Chrysanthemum morifolium, Dendranthema x grandiflora)

Chryzantema fot. Piotr Czuchaj
Chryzantema fot. Piotr Czuchaj

4. Cissus oskrzydlony, syn. cissus rombolistny (Cissus alata, syn. Cissus rhombifolia)

Cissus rombolistny fot. FLORADANIA MARKETING
Cissus rombolistny fot. FLORADANIA MARKETING

5. Cyklamen perski, syn. fiołek alpejski, gduła (Cyclamen persicum)

Cyklamen fot. FLOWER COUNCIL
Cyklamen fot. FLOWER COUNCIL

6. Ćmówka, syn. falenopsis (Phalaenopsis)

Ćmówka, falenopsis fot. Piotr Czuchaj
Ćmówka, falenopsis fot. Piotr Czuchaj

7. Dracena deremeńska, syn. smokowiec (Dracaena deremensis)

Dracena deremeńska 'Janet Craig' fot. Piotr Czuchaj
Dracena deremeńska ‘Janet Craig’ fot. Piotr Czuchaj

8. Dracena wonna, syn. smokowiec (Dracaena fragrans)

Dracena wonna Massangeana fot. Piotr Czuchaj
Dracena wonna Massangeana fot. Piotr Czuchaj

9. Dracena obrzeżona (Dracaena marginata)

Dracena obrzezona fot. FLOWER COUNCIL
Dracena obrzezona fot. FLOWER COUNCIL

10. Epipremnum złociste (Epipremnum aureum, syn. Pothos aureus, Rhaphidophora aurea, Scindapsus aureu )

Epipremnum fot. FLOWER COUNCIL
Epipremnum fot. FLOWER COUNCIL

11. Figowiec benjamiński (Ficus benjamina)

Figowiec benjaminski fot. FLORADANIA MARKETING
Figowiec benjaminski fot. FLORADANIA MARKETING

12. Figowiec sprężysty (Ficus elastica)

Figowiec sprezysty fot. FLORADANIA MARKETING
Figowiec sprezysty fot. FLORADANIA MARKETING

13. Filodendron bluszczolistny, syn. filodendron pnący (Philodendron hederaceum, syn. Philodendron scandens, Philodendron oxycardium )

Filodendron bluszczolistny fot. FLORADANIA MARKETING
Filodendron bluszczolistny fot. FLORADANIA MARKETING

14. Gerbera Jamesona (Gerbera jamesonii)

Gerbera fot. Floradania Marketing
Gerbera fot. Floradania Marketing

15. Kalanchoe Blossfelda, syn. kaczlin (Kalanchoë blossfeldiana)

Kalanchoe fot. Piotr Czuchaj
Kalanchoe fot. Piotr Czuchaj

16. Nefrolepis wysoki (Nephrolepis exaltata)

Nefrolepis wysoki fot. Ilona Sprzączka-min
Nefrolepis wysoki fot. Ilona Sprzączka

17. Skrzydłokwiat Wallisa (Spathiphyllum wallisii)

Skrzydlokwiat fot. Piotr Czuchaj
Skrzydlokwiat fot. Piotr Czuchaj

18. Szeflera drzewkowata (Schefflera arboricola)

Szeflera fot. Floradania Marketing
Szeflera fot. Floradania Marketing

19. Wężownica gwinejska (Sansevieria trifasciata)

Wężownica fot. Piotr Czuchaj
Wężownica fot. Piotr Czuchaj

20. Zamiokulkas zamiolistny (Zamioculcas zamiifolia)

Zamiokulkas fot. FLORADANIA MARKETING
Zamiokulkas fot. FLORADANIA MARKETING

21. Zielistka Sternberga (Chlorophytum comosum)

Zielistka fot. P. Czuchaj
Zielistka fot. P. Czuchaj

22. Złotowiec lśniący (Dypsis lutescens, syn. Chrysalidocarpus lutescens)

Złotowiec fot. FLORADANIA Marketing
Złotowiec fot. FLORADANIA Marketing

23. Zroślicha stopowcowa (Syngonium podophyllum)

Zroślicha fot. Piotr Czuchaj
Zroślicha fot. Piotr Czuchaj

Rośliny doniczkowe usuwają lotne związki organiczne z zamkniętych pomieszczeń w różnym nasileniu, w zależności od gatunku oraz rodzaju zanieczyszczenia. Optymalne oczyszczenie powietrza osiąga się przez prawidłową pielęgnację roślin i ich właściwe usytuowanie. Liczba okazów pozwalających na poprawę jakości powietrza w pomieszczeniu zależy między innymi od jego powierzchni, wybranych gatunków i rodzaju szkodliwych substancji. Przyjmuje się, że 350 g masy liściowej na osobę wystarczy, by znacznie poprawić atmosferę we wnętrzu.

Warto podkreślić, że każda żywa roślina doniczkowa do dekoracji wnętrz ma ogromny wpływ na jakość powietrza i należy zadbać o obecność tych naturalnych, zielonych filtrów w swoim otoczeniu.

Dr inż. Piotr Czuchaj
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Więcej informacji znajdą Państwo w książce, na której podstawie opracowano powyższy artykuł:

Rośliny donicznowe oczyszczające powietrze

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz treść komentarza
Wpisz swoje imię