Pod koniec lutego odbyła się w Kijowie IV Międzynarodowa Konferencja "Ogrodnictwo komercyjne na Ukrainie - 2013", zorganizowana przez Stowarzyszenie Ukraiński Agrobiznes Club" (UKAB) i Agencję AgriEvent wspieranych przez Ministerstwo Polityki Rolnej i Żywności Ukrainy.
W pierwszej sesji Konferencji największym zainteresowaniem cieszył się wykład prezydenta UKAB Aleksandra Lisicy „Ogrodnictwo: stan i perspektywy rynku, rozwój branży na Ukrainie”. W ostatnich pięciu latach znacznie zwiększyła się na Ukrainie produkcja owoców i warzyw. Zbiory owoców z drzew i jagód wzrosły z 1,5 do 2,0 mln ton (lwią część stanowią jabłka), warzyw z 8 do 10 milionów ton. Zauważyć warto stały wzrost produkcji owoców – od 719,3 tysięcy ton (w roku 2008) do około 1,2 mln ton (rok 2012). W ubiegłym roku po raz pierwszy ukraiński eksport przewyższył przywóz jabłek. Wzrosła w ciągu ostatnich 5 lat i produkcja winogron – z 400 do 470 tysięcy ton (jednak w 2012 r. odnotowano jej spadek w porównaniu do 2011 roku o około 30 tys. ton).
Nie zmienia się istotnie struktura producentów. Produkcja gospodarstw domowych nadal stanowi znaczący udział w całości produkowanych na Ukrainie owoców i warzyw. Prowadzi to, między innymi, do znacznych trudności w ocenie rzeczywistego stanu branży. Według danych przedstawionych przez A. Lisicę, w 2012 przedsiębiorstwa rolnicze wyprodukowały tylko 3,3% całkowitej ilości zebranych ziemniaków, 14% – warzyw oraz 18% – owoców i jagód. Tylko produkcja winogron jest ulokowana głównie w firmach, których udział w produkcji w ciągu ostatnich trzech lat jest na stałym poziomie 64%. W produkcji jabłek udział przedsiębiorstw wzrósł z 27% do 33%, co można tłumaczyć wejściem w owocowanie młodych intensywnych sadów i rozwojem niezbędnej infrastruktury.
Na rozwój ogrodnictwa pozytywnie wpłynęło i wsparcie rządu. Przypomnijmy, że zgodnie z ustawą „O środkach na rozwój uprawy winorośli, ogrodnictwa i chmielarstwa” 1,5% podatku od sprzedaży napojów alkoholowych oraz piwa (do lipca 2011 był to 1%) jest przeznaczany na rozwój ogrodnictwa. Z tych środków 85% przeznacza się na zakładanie nowych sadów, plantacji jagodowych i winnic, ich prowadzenie, zakup sprzętu, budowę nowoczesnych chłodni, linii przetwórstwa owoców i urządzeń w ośrodkach produkcji odwirusowanego materiału rozmnożeniowego. Dzięki tym środkom rocznie trafiało do ogrodnictwa 400-600 mln hrywien, zaś po podniesieniu stawki odpisu – więcej niż 1,075 miliarda hrywien (około 100 mln EUR). W porównaniu z europejskim, a nawet rosyjskim – to drobne pieniądze. W Rosji po przystąpieniu do WTO dopuszczono wsparcie branży minimalną kwotą 9 miliardów dolarów rocznie, zaś w UE przeznacza się na ten cel 53 mld euro.
Ale to wsparcie ogrodników z powodu trudnej sytuacji finansowej Ukrainy będzie ograniczane. Ponadto, Ministerstwo Finansów planuje zrewidować korzyści podatkowe, z których obecnie rolnicy korzystają. Przewiduje ono wprowadzenie podatku w wysokości 2% od obrotu, zniesienie zwolnienia z podatku VAT i ustanowienie go na 7% VAT, opłacanie ustalonego podatku rolnego z uwzględnieniem współczynnika indeksacji. Według ekspertów z UKAB spowoduje to zmniejszenie opłacalności produkcji owoców i jagód. Jeśli producenci owoców wciąż jeszcze będą mogli utrzymywać się na powierzchni, to producenci jagód, którzy teraz faktycznie pracują tylko z czystego entuzjazmu, znajdą się w o wiele gorszej sytuacji.
Aleksander Bielenkij, Kijów
