Krzewy te kwitną na pędach dwuletnich (zazwyczaj w lipcu i sierpniu) i nie są całkowicie odporne na mróz (strefa 6B), podczas surowych zim mogą przemarzać i nie kwitnąć. Zazwyczaj jednak rośliny silnie odrastają i pozostają dekoracyjne ze względu na nietypowe liście (przypominające kształtem te u dębów), które jesienią pięknie się przebarwiają. Dodatkowo w ostatnich latach pojawiło się sporo nowych odmian tych hortensji, zwłaszcza o bardziej zwartym pokroju.
Typowy gatunek jest krzewem (fot. 1) dorastającym do wysokości 1,5 m (czasem 2 m) i rozrastającym się szeroko dzięki rozłogowym pędom (w naturze rośliny często tworzą gęste zarośla). Duże (10–30 długości owłosione od spodu liście mogą mieć 3–7 klap (fot. 2) i są jasnozielone lub ciemnozielone, zależnie od nasłonecznienia stanowiska. Jesienią stopniowo zmieniają barwę na różne odcienie czerwieni, fioletu i brązu.
Kwiaty zebrane w wiechowate kwiatostany (fot. 3) są białe, w miarę starzenia się różowieją, przez co jesienią kontrastują z barwnymi liśćmi. Jedną z zalet tego gatunku jest duża – jak na hortensje – odporność na niekorzystne warunki uprawy.
Fot. 2. Liście hortensji dębolistnej
Fot. 3. … oraz kwiatostan
Choć krzewy najlepiej rosną na glebach dostatecznie wilgotnych (nie znoszą jednak zalewania korzeni) i lekko kwaśnych oraz stanowiskach częściowo ocienionych, dobrze radzą sobie nawet w pełnym słońcu i w suchszym podłożu (15-letni krzew w moim ogrodzie osiągnął około 2 m i kwitnie corocznie, chociaż rośnie w pełnym słońcu i latem cierpi z powodu suszy). W produkcji szkółkarskiej spotyka się co najmniej kilkanaście odmian tego gatunku. Poniżej przedstawiam opisy tych najczęściej produkowanych w szkółkach (przede wszystkim zagranicznych) oraz kilka nowych kreacji.
[NEW_PAGE]‘Alice’ jest olbrzymem wśród odmian tego gatunku, gdyż krzewy mogą osiągać wysokość nawet 4,5 m przy szerokości 3 m. Jej duże kwiatostany dorastają do wysokości 30 cm. Kreacja ta wyróżnia się także liśćmi, które jesienią zmieniają barwę na burgundową.
‘Burgundy’ (fot. 4) to odmiana o średniej sile wzrostu (dorasta do wysokości 1,5 m i szerokości 2 m), wyselekcjonowana ze względu na utrzymujący się jesienią bordowy kolor liści, które długo utrzymują się na krzewach. Stożkowate kwiatostany o wysokości około 30 cm pojawiają się na krzewach w lipcu i sierpniu.
‘Harmony’ (fot. 4) ma kwiatostany mocno zaokrąglone, przypominające nieco te u kaliny pospolitej (Viburnum opulus) ‘Roseum’. Ze względu na swój ciężar przewisają, a nierzadko nawet pokładają się na podłożu. W USA dorasta do wysokości 2,5–3 m.
‘Ice Crystal’® – krzewy (fot. 4) dorastają do wysokości 2 m przy podobnej szerokości i wyróżniają się bardzo zwartym pokrojem. Atutem tej odmiany są kwiatostany złożone z czystobiałych kwiatów (bez zielonego odcienia), pojawiające się licznie nieprzerwanie od lata aż do późnej jesieni.
Fot. 4. Młode rośliny odmian ‘Ice Crystal’®, ‘Harmony’ i ‘Burgundy’
‘Little Honey’ (‘Brihon’®) to odmiana ozdobna przede wszystkim z liści (fot. 5), najlepiej prezentująca się na stanowiskach cienistych. Dorasta do wysokości około 1 m przy podobnej szerokości. Jej liście są żółtozielone (latem, na stanowiskach zbyt cienistych, zielenieją), a jesienią – jaskrawopomarańczowe. Kwiatostany są mniejsze i mniej liczne niż u gatunku (rozwijają się w połowie czerwca).
Fot. 5. ‘Little Honey’
‘Munchkin’ należy do najnowszych kreacji ze Stanów Zjednoczonych. Tworzy krzewy o wysokości zaledwie 0,9 m i szerokości 1,4 m (fot. 6). Jasnozielone liście mają 5–7 klap, długość do 17 cm i szerokość – do 18 cm (jesienią stają się mahoniowoczerwone). Rośliny kwitną wczesnym latem i ponad piętrem liści tworzą sztywne kwiatostany o wysokości 17 cm i średnicy 12 cm. Kwiaty (fot. 7) początkowo są białe, ale szybko zmieniają barwę na różową. Odmiana ma dobrze znosić słoneczne stanowiska.
Fot. 6. ‘Munchkin’ – pokrój krzewu…
Fot. 6. ‘Munchkin’ – pokrój krzewu…
‘Queen of Hearts’ jest kreacją pokazaną po raz pierwszy w USA w 2013 r. i otrzymaną przez krzyżowanie odmian ‘Snow Queen’ i ‘Pee Wee’ tego gatunku. Jej walorami ozdobnymi są bardzo liczne, duże i ustawione pionowo kwiatostany. Odmiana ta zakwita 7–10 dni później od odmian matecznych, a jej kwiatostany (początkowo białe, potem różowe) pozostają dekoracyjne najdłużej ze wszystkich kreacji tego gatunku. Zwarte krzewy (fot. 8) po 10 latach dorastają do wysokości 2 m i szerokości 2,75 m.
Fot. 8. ‘Queen of Hearts’
‘Ruby Slippers’ to również jedna z cenniejszych nowych odmian z USA. Krzewy dorastają do wysokości 1 m i osiągają szerokość 1,5 m (fot. 9). Charakteryzują się bardzo zwartym pokrojem. Ich zielone, 5–7-klapowe liście mają długość do 15 cm i szerokość do 17 cm. Jesienią zmieniają kolor na mahoniowoczerwony. Rośliny zakwitają wczesnym latem i tworzą kwiatostany o długości 25 cm i średnicy 10 cm (fot. 10), atrakcyjnie ułożone ponad liśćmi. Są zbudowane z bardzo licznych kwiatów płonnych, które początkowo są białe, ale bardzo szybko zmieniają kolor, początkowo na różowy, potem jaskrawoczerwony. Odmiana ta dobrze rośnie w pełnym słońcu.
Fot. 9. ‘Ruby Slippers’ – krzew…
Fot. 10. …i kwiatostan
‘Sikes Dwarf’ i ‘Pee Wee’ to starsze odmiany o karłowym typie wzrostu. Krzewy ‘Pee Wee’ dorastają do wysokości około 1 m przy podobnej szerokości, ‘Sikes Dwarf ’ – osiągają wysokość 60 cm i szerokość 1 m (odmiana ta ma lekko zaokrąglone liście). Obie kreacje nie mają jednak zbyt zwartego pokroju, a ich kwiatostany są słabo wypełnione pojedynczymi białymi kwiatami.
SNOW QUEEN ‘Flemygea’ jest odmianą uznawaną za standardową, z którą zazwyczaj porównywane są wszystkie inne kreacje hortensji dębolistnej. W USA krzewy dorastają do wysokości 1,8–3 m przy podobnej szerokości. Wyróżniają się licznymi i dużymi, złożonymi z białych kwiatów kwiatostanami, które są bardzo sztywne i ułożone na krzewach niczym kandelabry.
SNOW FLAKE® to odmiana o podobnym wzroście co poprzednia, ale jako jedna z nielicznych tego gatunku tworząca kwiatostany złożone z kwiatów pełnych (podwójnych). Ciężkie kwiatostany zazwyczaj przewijają na krzewach lekko w dół. Odmiana ta jest szczególnie ceniona za przebarwiające się na intensywny kolor liście jesienią.
Wojciech Górka
Fot. 1–4 W. Górka; fot. 5 fot. mat. prasowe Jason R. Reeves; fot. 6–10 mat. prasowe Sandra Reed
Artykuł pochodzi z numeru 2/2015 dwumiesięcznika „Szkółkarstwo”
